Posted by Истиқлоли давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун рӯйдоди сарнавиштсоз на танҳо оғози марҳилаи нави таърихӣ, балки заминаи устувори бунёди низоми муосири ҳуқуқӣ ва ташаккули давлатдории миллӣ гардид. Дар тӯли 35 соли истиқлолият, кишвар тавонист дар самти таҳкими волоияти қонун, рушди қонунгузории миллӣ ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон ба дастовардҳои назаррас ноил гардад. Ин дастовардҳо, бахусус дар фаъолияти судҳои иқтисодӣ, равшан таҷассум меёбанд.
Бо итминон метавон зикр намуд, ки ташаккули низоми судии мустақил ва муассир яке аз дастовардҳои муҳими даврони соҳибистиқлолӣ мебошад. Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 1994 ҳамчун қонуни олии давлат, пояҳои асосии фаъолияти судҳо, аз ҷумла судҳои иқтисодиро муайян намуда, принсипҳои муҳими адолати судӣ – мустақилияти судяҳо, баробарии тарафҳо ва волоияти қонунро муқаррар кард.
Дар замони истиқлолият, бо мақсади мутобиқ намудани муносибатҳои иқтисодӣ ба талаботи иқтисоди бозорӣ, қонунгузории иқтисодӣ ба таври назаррас такмил дода шуд. Қабули Кодекси маданӣ, қонунҳо дар бораи фаъолияти соҳибкорӣ, сармоягузорӣ, муфлисшавӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ барои рушди муҳити мусоиди сармоягузорӣ ва фаъолияти соҳибкорӣ заминаи боэътимод фароҳам оварданд. Судҳои иқтисодӣ дар ин раванд нақши калидӣ дошта, баҳсҳои иқтисодиро бо риояи принсипҳои адолат ва қонуният ҳаллу фасл менамоянд.
Боиси таъкид аст, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ, эътимоди субъектҳои хоҷагидорӣ ба судҳои иқтисодӣ тадриҷан афзоиш ёфтааст. Ин ҳолат аз он шаҳодат медиҳад, ки механизми ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии соҳибкорон ва шахсони ҳуқуқӣ самаранок амал мекунад. Таъмини ҳимояи судии ҳуқуқҳои иқтисодӣ яке аз омилҳои муҳими рушди устувори иқтисоди миллӣ ба ҳисоб меравад.
Дар баробари рушди қонунгузорӣ ва низоми судӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ низ ҳамчун самти муҳими сиёсати давлатӣ мавқеи хоса дорад. Зеро ҷомеаи ҳуқуқбунёд танҳо дар сурате рушд мекунад, ки ҳар як шаҳрванди он аз ҳуқуқу уҳдадориҳои худ огоҳ бошад. Баландшавии маърифати ҳуқуқӣ на танҳо ба коҳиш ёфтани баҳсҳои судӣ мусоидат мекунад, балки барои рушди муносибатҳои солими иқтисодӣ ва таҳкими эътимоди байни субъектҳои хоҷагидорӣ низ замина мегузорад. Вақте ки иштирокчиёни муносибатҳои иқтисодӣ ҳуқуқ ва уҳдадориҳои худро хуб медонанд, онҳо бештар ба риояи қонун ва ҳалли мусолиматомези ихтилофҳо талош менамоянд.
Бояд зикр намуд, ки дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати иқтисодӣ, такмили доимии қонунгузорӣ ва мутобиқ намудани он ба меъёрҳои байналмилалӣ аҳамияти хоса касб мекунад. Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин самт қадамҳои устувор гузошта, ба як қатор санадҳои байналмилалӣ ҳамроҳ гардидааст, ки ба беҳтар гардидани муҳити ҳуқуқии иқтисодӣ мусоидат менамоянд.
Дастоварди дигари муҳим – таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад, ки заминаи асосии рушди тамоми соҳаҳо, аз ҷумла ҳуқуқ ва адолати судӣ ба ҳисоб меравад. Бе суботи сиёсӣ ва оромии ҷомеа, фаъолияти самараноки судҳо ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои иқтисодӣ ғайриимкон аст.
Бо ҷамъбасти гуфтаҳо метавон таъкид кард, ки дар тӯли 35 соли истиқлолият, Ҷумҳурии Тоҷикистон дар роҳи бунёди давлати ҳуқуқбунёд ва рушди низоми муосири судӣ, аз ҷумла судҳои иқтисодӣ, ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Имрӯз судҳои иқтисодӣ ҳамчун ниҳоди муҳими ҳифзи ҳуқуқҳои иқтисодӣ, дар таъмини адолати судӣ ва рушди устувори иқтисоди миллӣ нақши муассир мебозанд.
Ҳифз ва таҳкими ин дастовардҳо, такмили минбаъдаи қонунгузорӣ ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии ҷомеа вазифаи муқаддаси ҳамаи мо мебошад. Танҳо дар заминаи эҳтиром ба қонун, адолат ва масъулияти баланд мо метавонем Тоҷикистони соҳибистиқлолро ба кишвари боз ҳам пешрафта, ҳуқуқбунёд ва шукуфон табдил диҳем.
Судяи Суди иқтисодии вилояти Суғд Ҳасанзода Ҷ.Х.